Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên thuộc Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo QĐ số 5079/QĐ - BVHTTDL Ngày 27/12/2012 thuộc loại hình Nghệ thuật trình diễn dân gian ở các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), Gia Lai, Kon Tum (nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi)
Nếu rừng già là mái nhà, thì tiếng Cồng chiêng chính là linh hồn của các dân tộc Tây Nguyên. Được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại, Không gian văn hóa Cồng chiêng trải dài qua nhiều tỉnh (Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông và Lâm Đồng cũ), nhưng tại Kon Tum (nay là tỉnh Quảng Ngãi), nó mang một sắc thái trầm hùng và bí ẩn rất riêng biệt. Bao ngàn đời nay, cồng chiêng gắn với Tây Nguyên như một phần không thể thiếu trong suốt vòng đời mỗi con người và trong hầu như tất cả các sự kiện quan trọng của cộng đồng: từ lễ thổi tai cho trẻ sơ sinh, lễ cưới xin, lễ tiễn đưa người chết, lễ đâm trâu trong ngày bỏ mả, v.v. cho đến lễ cúng máng nước, mừng lúa mới, lễ đóng cửa kho, lễ mừng nhà rông mới, v.v.
Nguồn: Hội di sản văn hóa Việt Nam
Đối với người dân Kon Tum (đặc biệt là dân tộc Ba Na, Xơ Đăng, Giẻ Triêng, Brâu, Rơ Mâm), cồng chiêng không chỉ để nghe cho vui. Đó là cầu nối giữa con người và thế giới thần linh (Yang).
Tiếng chiêng cất lên để báo tin vui (lễ Mừng lúa mới, lễ Pơ thi).
Tiếng chiêng trầm xuống để chia sẻ nỗi buồn.
Mỗi chiếc chiêng được coi như một vị thần: Chiêng càng cổ, thần càng mạnh, âm thanh càng vang vọng.
Nguồn: Hội di sản văn hóa Việt Nam
Khác với một số nơi khác, nghệ thuật cồng chiêng tại Kon Tum luôn gắn liền với những vòng múa Xoang uyển chuyển.
Không gian diễn xướng: Thường diễn ra trước sân Nhà Rông bập bùng ánh lửa, bên cạnh các ghè rượu cần ngây ngất.
Âm sắc: Tiếng chiêng của người dân tộc thiểu số ở Kon Tum thường rộn ràng, khỏe khoắn, thúc giục lòng người, thể hiện sức sống mãnh liệt giữa núi rừng Bắc Tây Nguyên.
💡 BẠN CÓ BIẾT?
Phân biệt Cồng và Chiêng:
Cồng: Có núm ở giữa, tiếng trầm và vang xa.
Chiêng: Mặt phẳng (không có núm), tiếng thanh và cao hơn.
BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY
Việc thế hệ trẻ được tiếp cận không gian văn hóa cồng chiêng, xoang sẽ giúp học sinh nâng cao nhận thức, trở thành “tuyên truyền viên” trong việc lan tỏa giá trị văn hóa tại trường học và buôn làng của mình. Từ đó, giúp cồng chiêng, múa xoang có chỗ đứng trong “dòng chảy” của thời hiện đại, tạo tiền đề cho việc tiếp nối giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa tinh thần của dân tộc ở các cộng đồng.
Biểu diễn Cồng chiêng khu du lịch cộng đồng suối Đăk Kôi xã Ngọc Réo , tỉnh Quảng Ngãi
Biểu diễn Cồng chiêng chào mừng Đại hội thể dục thể thao xã Đăk Mar, tỉnh Quảng Ngãi