Nguồn: Hội Di sản Văn hóa Việt Nam
Nếu như đình làng là biểu tượng của làng quê Bắc Bộ, thì Nhà Rông là linh hồn, là máu thịt của các dân tộc Bắc Tây Nguyên (đặc biệt là người Ba Na, Xơ Đăng, Giẻ Triêng).
Vị thế độc tôn: Trong mỗi buôn làng, Nhà Rông luôn được dựng ở vị trí trung tâm, cao ráo và trang trọng nhất. Đây là nơi thực thi các luật tục, nơi các già làng bàn việc lớn và là nơi diễn ra các lễ hội tâm linh quan trọng.
Kiến trúc "Lưỡi rìu": Đặc trưng của Nhà Rông Kon Tum là mái nhà cao vút, dốc đứng, nhìn từ xa như một lưỡi rìu khổng lồ chém ngược lên bầu trời. Người Ba Na tin rằng: Mái nhà càng cao, càng vươn thẳng lên trời thì càng dễ dàng thông linh với các vị thần (Yang), thể hiện sức mạnh và sự thịnh vượng của buôn làng đó.
Nhà Rông của mỗi dân tộc cũng có lối kiến trúc, tạo dáng và trang trí hoa văn khác nhau. Chiều dài của mỗi ngôi nhà rông thường khoảng chừng 10m, rộng 4 - 6m, cao 15 -16m, nóc nhà có 2 mái được lợp bằng cỏ tranh hay lá. Sàn nhà rất rộng, được ghép bằng những tấm ván gỗ hay lồ ô, 2 đầu nhà đặt 2 bếp lửa để sưởi ấm vào những ngày đông và để tổ chức lễ hội. Hai bên vách được đan bằng tre, nứa, lồ ô, tạo nên một dải hoa văn rất độc đáo và lạ mắt. Cửa chính được mở ở giữa một vách chính, cửa phụ được mở ở hông bên phải của cửa chính.
Cầu thang thường có 7 đến 9 bậc, tuy nhiên mỗi dân tộc lại có trang trí khác nhau. Trên thành và cột của cầu thang, người Gia Rai hay tạc hình quả bầu đựng nước, người Ba Na khắc hình ngọn cây rau dớn, còn người Giẻ Triêng, Xơ Đăng thường đẽo hình núm chiêng hoặc mũi thuyền.
(Theo Chuyên trang Du lịch Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi)
Nằm bên dòng sông Đăk Bla thơ mộng (hiện nay thuộc phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi), Nhà Rông Kon Klor được coi là một biểu tượng văn hóa không thể bỏ qua khi đến với vùng đất này.
Những con số "biết nói":
Được xây dựng lại và hoàn thành năm 2011 (sau sự cố hỏa hoạn), giữ nguyên vẹn kiến trúc truyền thống.
Chiều dài: 17m - Chiều rộng: 6m.
Đặc biệt, chiều cao mái nhà lên tới 22m (cao bằng tòa nhà 7-8 tầng), được mệnh danh là một trong những nhà rông lớn nhất Tây Nguyên hiện nay.
Vẻ đẹp thủ công: Toàn bộ ngôi nhà khổng lồ này được làm hoàn toàn từ các vật liệu tự nhiên: Gỗ sến quý hiếm (làm cột), tre, nứa, lá tranh và dây mây. Không một chiếc đinh sắt nào được sử dụng, tất cả được kết nối bằng kỹ thuật chêm, buộc dây mây vô cùng tinh xảo và chắc chắn của các nghệ nhân Ba Na.
Điểm đến kết nối: Ngay bên cạnh Nhà Rông là Cầu treo Kon Klor - chiếc cầu treo dây văng đẹp nhất khu vực. Sự kết hợp giữa nét uy nghi của Nhà Rông và nét mềm mại của cầu treo tạo nên một bức tranh thủy mặc tuyệt đẹp giữa lòng phố núi. Nhà rông Kon Klor được dựng lại sừng sững bên dòng sông Đăk Bla hiền hòa trở thành biểu tượng tự hào của người Ba Na.
* Bạn có biết tại sao mái nhà rông lại dốc đứng như vậy không?
Ngoài ý nghĩa tâm linh, độ dốc lớn giúp nước mưa trôi đi rất nhanh, không bị đọng lại làm mục mái tranh, đồng thời tạo ra không gian thoáng khí, mát mẻ bên trong giữa cái nắng gay gắt của Tây Nguyên.
GÓC ĐẠI SỨ VĂN HOÁ
Nhà rông Kon Klor